Inleiding:
Als kitesurfinstructeur met meer dan 15 jaar ervaring heb ik lesgegeven op verschillende kitespots in Europa, onder andere in België, Zeeland en Tarifa, waar ik de kitesurfschool Matos Tarifa heb opgericht, één van de bekendste kitesurfbestemmingen van Europa.
Door de jaren heen is mij één constante opgevallen: ondanks de algemeen bekende risico’s blijven sommige kitesurfers een boardleash gebruiken, en sommige kitesurfscholen nemen deze nog steeds op in hun lessen.
Dit artikel heeft niet als doel te herhalen wat elders al is geschreven, maar wil een praktijkgerichte ervaringsanalyse (RETEX) delen. Op basis van jarenlange leservaring bied ik een pedagogische kijk op de risico’s van een boardleash bij het kitesurfen en vooral op veiligere oplossingen en alternatieven om kitesurfen te leren en sneller vooruitgang te boeken.
* Het is niet de bedoeling om de kwestie te sensationaliseren met schokkende foto’s, noch om kiteboarders die dit accessoire gebruiken te discrimineren.
Het is de bedoeling een constructieve reflectie over de voordelen/nadelen en oplossingen te brengen.
Een boardleash bij het kitesurfen is een hulpmiddel waarmee de kitesurfer verbonden blijft met zijn board wanneer hij bijvoorbeeld valt en het board van zijn voeten loskomt.
Meestal gaat het om een oprolbare boardleash (met een veermechanisme) die enkele meters kabel vrijgeeft, doorgaans tussen de 3 en 5 meter. De boardleash wordt bevestigd aan het board, meestal ter hoogte van de vinnen, terwijl de kitesurfer het oprolmechanisme aan zijn harnas draagt.
Het principe is vergelijkbaar met een oprolbare hondenriem.
De prijs van een oprolbare boardleash ligt meestal rond de €70.
Algemener beschouwd is een boardleash voor kitesurfen elk systeem van touw, kabel, elastiek of spiraalkoord dat de kitesurfer met zijn board verbindt.
Het belangrijkste argument voor het gebruik van dit accessoire is dat je je board niet kwijtraakt wanneer je in het water valt.
Een kiteboard is immers een kostbaar stuk materiaal en dankzij een boardleash hoef je meestal geen body drag uit te voeren om je board terug te halen.
De aantrekkingskracht van dit accessoire is dan ook begrijpelijk voor iedere beginnende kitesurfer die er nog niet zeker van is dat hij zijn board na elke val snel zal kunnen terugvinden.
Het belangrijkste risico bij het gebruik van een boardleash is het terugschieten van het board tijdens een val of bij een probleem met de kite, door de energieoverdracht waarbij het board terugkeert naar het bevestigingspunt.
Bij een crash kan de afstand die een kitesurfer aflegt relatief groot zijn. Het is niet ongebruikelijk dat riders enkele meters door de lucht “vliegen” voordat ze in het water landen.
Hoewel de valhoogte meestal beperkt is, is vooral de horizontale afstand boven het water indrukwekkend.
Zonder boardleash eindigt dit meestal met een simpele “plons” en een grappig verhaal voor na de sessie.
Met een boardleash, of het nu een oprolbare versie is of niet, ontstaat er zodra de maximale lengte van de lijn wordt bereikt een katapulteffect waarbij het board met kracht terugschiet. – TERUG NAAR HET BEVESTIGINGSPUNT => DE KITESURFER –
De daaruit voortvloeiende verwondingen zijn vaak ernstig, omdat een twintip kitesurfboard een relatief zwaar, scherp en compact object is.
Daarnaast kunnen er ook andere scenario’s ontstaan wanneer het board geen “headshot” maakt. Het terugschietende board en het bevestigingssysteem kunnen in de lijnen en bar van de kite terechtkomen, wat kan leiden tot de beruchte en extreem gevaarlijke “death loop”.
Wetenschappelijk artikel over de traumatologie van kitesurfen door médecinedusport.com
Dr. Ivan Prothoy (pedagogisch verantwoordelijke van de seminars « Médecine et Vent », Polyclinique des Alpes du Sud, Gap) – Dr. François Duchenne de la Motte (nationaal federatiearts FFVL en FFV)
Om deze observaties te ondersteunen volgt hieronder een selectie van betrouwbare bronnen en wetenschappelijke studies over de risico’s van een boardleash bij het kitesurfen:
Niemand begint met kitesurfen met de intentie om na zijn lessen voor altijd op beginnersniveau te blijven hangen. Toch remt het gebruik van een boardleash de progressie volledig af.
Met een boardleash is er geen ruimte voor experimenteren of leren via trial-and-error, en vooral wordt de bodydrag (het naar je board toe zwemmen met de kite) niet meer geoefend. Het resultaat: je blijft stilstaan en je progressie stokt.
De meeste kitesurfers die ik met een boardleash heb zien of gesproken heb, zijn geen onbezonnen mensen. Ze zijn zich meestal goed bewust van de risico’s die het gebruik met zich meebrengt.
Maar allemaal hebben ze een goede reden om het toch te gebruiken (angst om hun board te verliezen, of het vermijden van het moeten managen van het board tijdens het opnieuw opstarten van de kite in het water, enz.).
Bij een val beëindigt het board zijn katapultbaan meestal op het moment dat jij al in het water ligt. Daardoor steekt vaak alleen je hoofd nog boven water uit, precies de zone waar de meeste boardleash-gerelateerde letsels plaatsvinden.
Een kitesurfer aanspreken die een boardleash gebruikt, moet gebeuren met uiterste welwillendheid en zonder enig oordeel.
In een geest van delen en wederzijdse hulp.
Op een harde of confronterende manier laten weten wat je van dit accessoire vindt, leidt enkel tot een steriele ego-botsing zonder enige meerwaarde. Dat is noch constructief voor de rider die leert en zich vanzelf in de verdediging zal plaatsen, noch voor degene die het gesprek wil aangaan, omdat het vrijwel zeker tot mislukking leidt.
Behoud de kite attitude: neem de tijd om er rustig over te praten.
Een kitesurfer aanspreken vlak voor hij het water op gaat, is waarschijnlijk niet de beste optie. Zijn motivatie is om te gaan varen, niet om zijn tijd op het water te verliezen aan een moraliserende discussie.
Daarentegen is na de sessie, wanneer hij ontspannen is door het varen, een veel geschikter moment.
Wees vriendelijk, neem de tijd om er relaxed over te praten en stel open vragen zoals “Waarom gebruik je momenteel een boardleash?” Leg de risico’s uit wanneer die niet bekend zijn, en bied oplossingen aan op basis van de redenen waarom iemand een boardleash gebruikt.
Je wilt je kiteboard niet kwijtraken, en dat is volkomen normaal. Er bestaan verschillende alternatieven waarmee je het kitesurfen zonder leash kunt benaderen, met een gerust en ontspannen gevoel.
Er is absoluut geen schaamte om een vervolgles te nemen!
Of het nu uit trots, tijdsgebrek of financiële redenen is: eenmaal uit de kitesurflessen stappen, volgen maar weinig kitesurfers nog een traject van vervolmaking.
Denk bijvoorbeeld aan het leren van een self-rescue als dat niet in de basisopleiding aan bod kwam, het kunnen terughalen van het board van een andere kitesurfer, het helpen van een rider in nood, het leren springen, enz.
Wat de boardleash betreft, is de financiële motivatie volgens mij een vals excuus.
Een oprolbare boardleash kost bijna €70, wat uiteindelijk duurder is dan een uur privéles waarin je correct leert bodydraggen.
Bodydrag of tractiezwemmen stelt je in staat om zowel op de wind in als met de wind mee te bewegen wanneer je je board verliest. Het is de basis van het kitesurfen en moet volledig worden aangeleerd vanaf het moment dat je voor het eerst het water ingaat.
In bodydrag upwind – downwind, met en zonder board.
Het is een fundamentele vaardigheid zonder welke een kitesurfer niet als zelfstandig en onafhankelijk kan worden beschouwd.
Zoals je begrijpt, is de bodydrag een onmisbare stap in de kitesurflessen, maar alleen als deze ook echt goed wordt beheerst en aangeleerd, zodat hij in alle situaties effectief is (golven, stroming, moeilijke windomstandigheden, enz.).
Na 10 jaar kitesurfen lesgeven zijn de fouten die we zien bij het bodydraggen bijna altijd dezelfde.
Om efficiënt te zijn in upwind bodydrag moet je dus:
Het is essentieel om de bar volledig te laten uitvaren (depower = bar omhoog brengen) wanneer je de kite van de ene naar de andere kant van het windvenster stuurt. Anders gaat de kite niet volledig naar de rand van het windvenster richting 12 uur, maar blijft hij kracht genereren naar voren, waardoor je alle vooruitgang van je bodydrag verliest.
Je moet je lichaam op je zij positioneren zodat het water echt “grip” heeft. Je lichaam vervangt je board en zorgt zo voor een upwind-koers met een lichte voorwaartse snelheid. Als je plat op je buik ligt, glijdt het water onder je lichaam door en ga je downwind in plaats van upwind.
Upwind varen gebeurt met een hoek van ongeveer 15° tot maximaal 30° ten opzichte van je kite-lines. Veel riders focussen te sterk op het terugvinden van hun board en forceren een te scherpe hoek, waardoor ze hun snelheid en drift verliezen. Als je bijvoorbeeld 90° probeert te varen ten opzichte van je lijnen, verlies je alle upwind-efficiëntie en word je letterlijk een anker in het water. Bovendien is dat allesbehalve comfortabel.
Veel water over je heen krijgen tijdens een bodydrag terwijl je board ver weg ligt is niet ideaal, maar te korte trajecten maken je inefficiënt. Houd je board in het oog, blijf rustig ademen en maak voldoende lange trajecten om echt progressie te maken.
Oké, het is misschien niet de leukste oefening, maar een efficiënte bodydrag leer je alleen door training. Ga naar een rustig spot, laat je board meerdere keren los en oefen het terughalen steeds sneller. Met wat training verdwijnt de stress om je board te verliezen en breng je het elke keer snel en gecontroleerd terug.
Als je ondanks alles nog steeds bang bent om je board te verliezen, is het Gojoe-systeem van het merk Ocean Rodeo een functioneel accessoire om je board van ver zichtbaar te maken en om je kiteboard makkelijker downwind te laten driften.
Het is een boei die bij het handvat van je board wordt bevestigd.
Hij is eenvoudig te installeren en kost ongeveer hetzelfde als een oprolbare boardleash, maar is volledig veilig.
(Qua stijl is het trouwens niet anders: een leash is niet per se stijlvoller om te zien dan een boei op je board).
Als je eerder een DIY-type bent, kun je een vergelijkbaar systeem zelf maken voor een lagere kost, bijvoorbeeld met een zwembadnoodle, een bal in een netje, een armband voor een wedstrijd, kortom… wees creatief.
Hoewel de boardleash de afgelopen tien jaar geleidelijk minder gebruikt wordt, kom je hem nog steeds op kitespots tegen.
De schuld van de kitesurfers?
Nee, zeker niet. Als dit accessoire verkocht wordt, is dat omdat er vraag naar is en het een bepaalde behoefte vervult.
Het lijkt mij dat de verantwoordelijkheid voor het gebruik ervan volledig ligt bij de scholen, de federaties en de pedagogische aanpak binnen het kitesurfonderwijs.
De redenen waarom instructeurs en scholen een boardleash gebruiken of de bodydrag niet aanleren, kunnen uiteenlopend zijn:
Die redenen houden geen stand. Onze taak als kitesurfinstructeurs is om kitesurfers op te leiden en dus altijd te streven naar een volledig autonome leerling aan het einde van de cursus.
Vanuit dat perspectief valt er niet verder te discussiëren over het gebruik van een boardleash tijdens lessen, of over het overslaan van het aanleren van de bodydrag.
Voor zover bekend verbieden de meeste federaties het gebruik van de boardleash simpelweg in het kitesurfonderwijs.
IKO: de grootste organisatie in de kitesurfwereld is IKO (International Kiteboarding Organisation). Opgericht in 2001 en met meer dan 600.000 gecertificeerde studenten. IKO verbiedt het gebruik van de boardleash categorisch in het kitesurfonderwijs.
FAV: specifiek voor Tarifa en heel Andalusië (Federación Andaluza de Vela) hanteert dezelfde positie en verbiedt het gebruik eveneens volledig in het onderwijs.
Sommige federaties, met name in Frankrijk, nemen nog geen duidelijk standpunt in of verbieden de boardleash niet strikt in het kitesurfonderwijs.
Een meer persoonlijke mening: het lijkt mij niet de taak van federaties om als politie op te treden. Zij spelen eerder een rol als kader en gids in de ontwikkeling en erkenning van de sport, evenals in de promotie ervan.
Het zijn vooral de veldactoren zoals instructeurs en scholen die een positieve beeldvorming van de discipline moeten uitdragen en samen moeten werken aan de veiligheid en het plezier van iedereen in de kitesurfpraktijk.
Tot ziens op het water.
Mateo
